روندهای کلی بازگشت استارتاپها به روال عادی پس از بحران
بازگشت به روال عادی پس از طی بحرانهایی که به طور مستقیم کسبوکار را تحت تأثیر قرار میدهد، از سختترین مسائلی است که میتوان با آن رو به رو بود. در پی یک بحران- چه درگیری و جنگ، بلایای طبیعی یا اختلالهای بزرگ مانند پاندمی کووید- بازگشت به روال عادی کار، هرگز ساده نیست. برای اکوسیستم پویای فناوری و نوآوری ایران، بحرانهایی که از سر گذراندیم، تا اندازهای باعث شد تا تابآوری در عمق کسبوکار تنیده شود. در این مقاله با مروری بر ادامه حیات استارتاپها در جنگ اکراین، روندهای کلی بازگشت به روال عادی کسبوکار را مرور میکنیم.
استارتاپها در جنگ با چه چالشهایی روبهرو بودند؟
- از دست رفتن زیرساختها (کاهش پهنای باند اینترنت، اختلال در روند توسعه زیرساختهای فنی، احتمال آسیب به دفاتر و…)
- در دسترس نبودن افراد تیم و تعطیلیهای یکپارچه سازمانها و ادارات
- بیثباتی اقتصادی و نبود سرمایهگذاری
- تغییر نیازهای بازار
- و…
این چالشها برای استارتاپهای کشورمان در بازه زمانی تقریبا ۲ هفتهای اتفاق افتاد و با ادامه آن نیاز بود تا هر تصمیمگیری جدیدی توسط تیمهای مدیریتی برای ادامه حیات کسبوکار گرفته شود. اما حالا که این تنش را پشت سر گذاشتهایم، اولویت را به چه کارهایی اختصاص دهیم؟
- بازسازی زیرساختهای دیجیتال و فیزیکی با اولویت بالا
- استفاده از طرحهای حمایتی دولت، سازمانها و نهادها برای راهاندازی مجدد کسبوکار (وام، طرحهای ویژه شتابدهنگی، طرحهای ویژه سرمایهگذاری و…)
- شبکهسازی مجدد (بازگشت نیروها و رشد رویدادها)
- تعریف مدل جدید کسبوکار بنا به شرایط پساجنگ (تغییر صنعت/محصول به بهداشتی، کمکرسانی، سلامت دیجیتال و به ویژه سلامت روان، خدمات ابری و…)
چالشهای احیای روحی و روانی تیمها
تاثیرات روانی جنگ روی کارکنان استارتاپها با موارد زیر همراه است:
- افسردگی، اضطراب، فرسودگی روانی (Burnout)، احساس ناامنی شغلی و مالی، از دست دادن عزیزان یا همکاران، و شوک فرهنگی پس از یک بحران بزرگ.
- بسیاری ممکن است تمایل به مهاجرت پیدا کنند یا کار کردن را بیمعنا فرض کنند.
اقدامات استارتاپها برای بازگشت روحیه و انگیزه تیم
بهترین اقدامات پیشنهادی (طبق تجربیات جهانی):
- جلسات گروهی همدلی و شنیدن تجربهها (حتی توسط روانشناس مهمان یا کوچ اجرایی دعوتشده): صحبت آزاد درباره ترسها و امیدها؛ کاهش تنشهای درونی.
- مرخصی ویژه به افراد آسیبدیده، حتی چند روز مرخصی بیشتر برای بازگشت تدریجی.
- کاهش فشار و تعیین اهداف کاری کوتاهمدت و قابلدستیابی
- یک تا دو هفته بازه بازتوانی برای طراحی مجدد تیمها و وظایف.
- جلسات راهبردی برای تعریف «ماموریت جدید: چه چیز جدیدی میتوان ساخت که “معنا”ی پساجنگ داشته باشد (مثلاً پرداخت ایمن در بحران، ابزار احراز هویت برای مهاجران، پلتفرم همیاری آنلاین و…)».
- دسترسی به منابع مشاوره روانی آنلاین یا حضوری
نمونه واقعی:
بسیاری از استارتاپهای حوزه فناوری اوکراین، در حمله روسیه (۲۰۲۲ و بعد از آن)،مجبور شدند بخشی از تیم را به خارج منتقل کنند، اما با ایجاد دفاتر مجازی و تطبیق سریع، عمده تیمها به سرعت به کار برگشتند. همچنین این استارتاپها، از برنامههای ویژهی دولت اوکراین و صندوقهای بینالمللی مثل Horizon Europe و USAID برای حمایت و سرمایهگذاری فراهم شد. (منبع)
جمعبندی عوامل موفقیت در بازگشت استارتاپها پس از بحران
- انعطاف تیمی و مهاجرت سریع به مدل دورکاری
- برنامههای حمایتی ویژه دولت یا نهادهای بینالمللی
- تطبیق محصول با نیازهای پساجنگ
- شبکهسازی قوی و بازگشت نیروهای کلیدی
- برنامهریزیهای اجرایی برای حل بحرانهای روحی افراد تیم